ਝੂਠੇ ਈਮੇਲ ਧਮਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਟ੍ਰੇਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਝੂਠੇ ਈਮੇਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਈਮੇਲ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਜਾਣੋ

💣 ਝੂਠੇ ਈਮੇਲ ਧਮਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਟ੍ਰੇਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਝੂਠੀਆਂ ਈਮੇਲ ਧਮਕੀਆਂ (hoax threats) ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਈਬਰ ਫੋਰੇਂਸਿਕ, ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਈਮੇਲ ਸਰਵਿਸ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

1️⃣ ਈਮੇਲ ਹੈਡਰ ਦੀ ਜਾਂਚ

ਹਰ ਈਮੇਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ “header” ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:

• ਈਮੇਲ ਕਿੱਥੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ (IP address)

• ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕ

• ਰਸਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਈਮੇਲ ਲੰਘੀ

ਇਸ ਹੈਡਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਅਸਲ ਸੈਂਡਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

2️⃣ IP ਐਡਰੈੱਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਟ੍ਰੇਸ ਕਰਨਾ

ਜੇਕਰ ਈਮੇਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ IP ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਸੀ (ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਦੇਸ਼)

• ਕਿਹੜਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ (ISP) ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ

• ਕਈ ਵਾਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਂ ਮੋਬਾਇਲ ਦਾ ਅੰਕੜਾ

Note: ਚਲਾਕ ਲੋਕ VPN ਜਾਂ TOR ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲੀ IP ਛੁਪਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

3️⃣ ਸਰਵਰ ਲੌਗ ਦੀ ਜਾਂਚ

ਜੇ ਈਮੇਲ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਪਰ ਖਰਾਬ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਕਾਉਂਟ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ Gmail ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੌਗਿਨ ਡਾਟਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• ਕਿਹੜੀ device ਤੋਂ ਲੌਗਇਨ ਹੋਇਆ

• IP

• ਰਿਕਵਰੀ ਫੋਨ/ਈਮੇਲ

4️⃣ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ

• ਲਿਖਣ ਦੀ ਰੀਤ (style) ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ

• ਗਲਤੀਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ

• ਜੇ ਕੁਝ ਜੁੜੇ ਫਾਈਲਾਂ ਹਨ (attachment), ਉਹ malware ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਬੂਤ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ

5️⃣ Spoofing ਜਾਂ ਝੂਠਾ Email ID

ਕਈ ਵਾਰੀ ਧਮਕੀ ਵਾਲੀ ਈਮੇਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ID ਬਣਾਕੇ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। Headers ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

• ਕੀ ਇਹ ਈਮੇਲ ਸਚਮੁੱਚ ਉਸ ਸਰਵਰ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ?

• SPF, DKIM, DMARC ਜਾਂਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

6️⃣ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ

ਜੇ ਈਮੇਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋਵੇ:

• Police ਜਾਂ Cyber Cell MLAT (Mutual Legal Assistance Treaty) ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹਨ

• Court Order ਰਾਹੀਂ Gmail, Outlook ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਲੌਗ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ

7️⃣ ਹੋਰ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਣੀ

• ਪਿਛਲੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ਼ਾਣੀ

• social media ਜਾਂ darknet ‘ਤੇ ਇਹੀ style ਜਾਂ user ਲੱਭਣਾ

⚠️ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੇਤਾਵਨੀ:

ਝੂਠੀ ਈਮੇਲ ਧਮਕੀ ਭੇਜਣਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾਲ ਭੇਜੀ ਹੋਵੇ — ਇਹਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕੈਦ ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨੇ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਈਮੇਲ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ Cyber Crime Police ਜਾਂ Local Police ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।