ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਦੇ ਬਾਬਾ ਜੀ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਜੂਨ, 1904 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਜੇਵਾਲ ਰੋਹਣੋਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਮਜੀ ਦਾਸ ਸੀ।
ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
- ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ: ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਰੁਲਦੇ, ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਤ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਰੰਗ ਦਾ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਬਰਾਬਰ ਸਨ।
- ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ: 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ 1958 ਵਿੱਚ ‘ਸਰਵ ਭਾਰਤ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਸੁਸਾਇਟੀ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਅੱਜ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਘਰ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਹੈ।
- ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 1934 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਹਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਾਹਜ ਬੱਚੇ, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ, ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਭਗਤ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਾਲਿਆ। ਇਹੀ ਬੱਚਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਬਣਿਆ।
- ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ: ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਕੇਵਲ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਝੋਲਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਕਾਗਜ਼, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ।
- ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ 1979 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ 1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਦੇ ਰੋਸ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ 5 ਅਗਸਤ 1992 ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੰਮ ਅੱਜ ਵੀ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਸੰਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਸੇਵਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
