ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ: ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਹੱਲ
ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ (Sleeplessness), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਸਾਡੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਰਫ ਥਕਾਵਟ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:
ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ: ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਗਰ (Diabetes): ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ (Depression): ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮੋਟਾਪਾ: ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?
ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ: ਕੰਮ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ।
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਗਲਤ ਆਦਤਾਂ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣਾ, ਕੌਫੀ ਜਾਂ ਚਾਹ ਪੀਣਾ।
ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ: ਫੋਨ, ਟੈਬਲੇਟ ਜਾਂ ਟੀ.ਵੀ. ਦੀ ਨੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਨਾਂ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨੀਂਦ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅਨਿਯਮਿਤ ਰੁਟੀਨ: ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸੌਣਾ ਅਤੇ ਉੱਠਣਾ।
ਸਰੀਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ: ਕਈ ਵਾਰ ਦਰਦ, ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਸਹੀ ਰੁਟੀਨ ਬਣਾਓ: ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸੌਣ ਅਤੇ ਉੱਠਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਓ। ਵੀਕੈਂਡ ‘ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਰੁਟੀਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ।
ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਰੁਟੀਨ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਨ, ਟੀ.ਵੀ. ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੋ ਜਾਂ ਹਲਕਾ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣੋ।
ਸੌਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰੋ: ਕਮਰਾ ਹਨੇਰਾ, ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਈਅਰਪਲੱਗ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਾਸਕ ਵਰਤੋ।
ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਯੋਗਾ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਚੰਗੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕਸਰਤ ਨਾ ਕਰੋ।
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਖਿਆਲ: ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਖਾਣਾ ਖਾਓ ਅਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲਓ। ਕੌਫੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
