💨 ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ: ਵਿਗੜਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਪਰਾਲੀ ਕੇਸ
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ:
- ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (AQI): ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (Air Quality Index – AQI) ‘ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ’ (Very Poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
- ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਕੇਸ: ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2,500 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ।
1. ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (AQI) ਦਾ ਹਾਲ
ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ।
| ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ | AQI ਸ਼੍ਰੇਣੀ | AQI ਮੁੱਲ (ਲਗਭਗ) |
| ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ | ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ (Very Poor) | 409 (ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਦੇ ਨੇੜੇ) |
| ਜਲੰਧਰ | ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ (Very Poor) | 300 ਤੋਂ ਉੱਪਰ |
| ਖੰਨਾ | ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ (Very Poor) | 300 ਤੋਂ ਉੱਪਰ |
| ਪਟਿਆਲਾ | ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ (Very Poor) | 300 ਤੋਂ ਉੱਪਰ |
- ਨੋਟ: 301 ਤੋਂ 400 ਵਿਚਕਾਰ AQI ਨੂੰ ‘ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ/ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2. ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲੇ
- ਕੁੱਲ ਅੰਕੜਾ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 2,518 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
- ਤਾਜ਼ਾ ਵਾਧਾ: ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 256 ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
- ਹੌਟਸਪੌਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (Hotspot Districts):
- ਤਰਨ ਤਾਰਨ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਜਿੱਥੇ 471 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੋਏ ਹਨ।
- ਸੰਗਰੂਰ: 467 ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ 61 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
- ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ: ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (263), ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (232), ਬਠਿੰਡਾ (166), ਪਟਿਆਲਾ (146)।
- ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ: ਭਾਵੇਂ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ (2024) ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 40% ਘੱਟ ਹੈ।
3. ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ (Advisory)
ਵਿਗੜਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਾਰਨ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (ਦਮਾ/Asthma) ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ:
- ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼: ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ, ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣ ਜਾਂ ਦੌੜਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਮਾਸਕ: ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਮਾਸਕ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹਿਨੋ।
- ਖਿੜਕੀਆਂ ਬੰਦ: ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਰੱਖੋ।
- ਸਫ਼ਾਈ: ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝਾੜੂ ਦੀ ਥਾਂ ਗੀਲੇ ਪੋਚੇ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰੋ।
- ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ: ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ, ਅਗਰਬੱਤੀ ਜਾਂ ਪੱਤੇ ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
- ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ: ਸਾਹ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਨਹੇਲਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣ।
ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬ, ਸਗੋਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
