ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਪੀ. ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਏ ਗਏ ਦਬਾਅ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ। ਇਹ ਦਬਾਅ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੇ ਪੰਪ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਹੀ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਵੱਧਣਾ ਜਾਂ ਘਟਣਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਦੋ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਸਿਸਟੋਲਿਕ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (ਉੱਪਰਲਾ ਅੰਕ): ਇਹ ਦਿਲ ਦੇ ਸੁੰਗੜਨ ਵੇਲੇ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਡਾਇਸਟੋਲਿਕ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (ਹੇਠਲਾ ਅੰਕ): ਇਹ ਦਿਲ ਦੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ 120/80 mmHg (ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਆਫ ਮਰਕਰੀ) ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ)
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਈਪਰਟੈਂਸ਼ਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ “ਸਾਈਲੈਂਟ ਕਿਲਰ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ, ਸਟ੍ਰੋਕ, ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਕਾਰਨ:
ਮੋਟਾਪਾ
ਖਾਰੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ
ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ
ਸ਼ੂਗਰ
ਤਣਾਅ
ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਕਮੀ
ਵੱਧਦੀ ਉਮਰ
ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨ
ਘੱਟ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (ਹਾਈਪੋਟੈਂਸ਼ਨ)
ਘੱਟ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਈਪੋਟੈਂਸ਼ਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਿੰਨਾ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਖੂਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦਾ।
ਘੱਟ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਕਾਰਨ:
ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ (ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ)
ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਖੂਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ
ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ:
ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ: ਫਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਘੱਟ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ। ਨਮਕ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ: ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 150 ਮਿੰਟ ਦੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਕਸਰਤ ਕਰੋ।
ਭਾਰ ਘਟਾਓ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਣਾਅ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: ਯੋਗਾ, ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਰਾਮ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ।
ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼: ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ‘ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ: ਆਪਣੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਸਾਡੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹੋ।
